Het schadelijke effect van te vroeg letters leren

Tijdens mijn lezingen, cursussen en workshops over kindertekeningen komt bovenstaande altijd aan bod. Doen we er goed aan om kinderen van vier en vijf jaar al te verplichten om letters te leren? Momenteel wordt op veel scholen van de kinderen verwacht dat ze achttien letters kennen voordat ze naar groep drie gaan. Is dat verstandig? Past dat bij de ontwikkeling van het jonge kind?

Dwarrelende letters

Als we kijken naar de tekenfase waarin de meeste kinderen van deze leeftijd zich bevinden, dan is het antwoord NEE! Kinderen rond de vijf jaar zitten over het algemeen in de dwarrelfase. Terwijl ze aan het tekenen zijn draaien ze regelmatig het papier. Ook een poppetje op de kop is immers nog steeds een poppetje. Alles wat ze tekenen dwarrelt wat rond en dat is helemaal prima. Dat past immers bij de fase waarin ze zitten.

Maar wat nu als kinderen in deze fase letters gaan leren? Dan dwarrelen die letters ook. Stel je eens voor wat er gebeurt met de P als die gaat dwarrelen. Hoe verwarrend is het dan als de juf de P op zijn kop niet meer een P noemt? Voel jij het al dwarrelen in je hoofd? Als een kind in deze fase letters moet leren heeft het grote kans dat zijn zelfvertrouwen een enorme deuk oploopt, alleen omdat er dingen van hem verwacht worden waar hij nog niet aan toe is.

Tussen hemel en aarde

Jammer… en ook schadelijk naar mijn idee. We doen kinderen juist tekort door te eisen dat ze achttien letters moet kennen voordat ze naar groep drie gaan. Kinderen laten met hun tekening zien dat ze andere dingen nodig hebben en die ontnemen we ze. Ze moeten nog landen, nog aarden. Als dat gebeurt zien we dat het papier niet meer gedraaid wordt. Dat het getekende richting onderkant bladrand komt en dat er zowaar een bodem/aarde en een lucht/hemel getekend wordt. Als je zover bent als je naar groep drie gaat, dan maak je een hele mooie start. Er is duidelijk een boven en beneden en de letters p/b/d zijn goed te onderscheiden.

Pas leren lezen als de tanden wisselen

Vaak is het kind dan zes of zeven jaar en is het wisselen van de tanden begonnen. De vrije school heeft bij het aanvankelijk lezen heel lang vastgehouden aan deze grens. Onder druk van ouders is dit criterium niet meer actueel. Jammer, denk ik dan. Want werken aan die bodem kan alleen maar in deze periode. Op die bodem moet je een heel leven gaan en staan. Dat mag je naar mijn idee niet onderschatten. Zeker in deze tijd waarin ons denken de hoofdrol speelt, en waarin we veel tijd achter schermpjes doorbrengen, is deze basis echt nodig voor een gezonde ontwikkeling.

Spelen en voelen dat je in een lijf zit

Wat hebben kinderen nodig om zover te komen? Spelen! En dan met name buitenspelen. Voelen dat je in een lichaam zit. Dat je zintuigen hebt en die optimaal gebruikt. Te denken valt aan klimmen, klauteren, in de zandbak, hutten bouwen, voetballen etc. Bij binnenspelen kun je denken aan kleien, knutselen, krassen en scheuren, bakken etc.

Het lijf is de basis van het hoofd. Als die basis goed gevoed en ontwikkeld is, pas dan kunnen de hoofdzaken optimaal tot bloei komen.

3 gedachten over “Het schadelijke effect van te vroeg letters leren

  1. Wat een verhaal naar mijn hart! Ik heb gezien (tijdens mijn stage) welk een weerstand letters en werkjes op papier kan opleveren bij jonge kinderen: “Ik wil niet naar groep drie juf, want daar moet je nóg méér rekenen en taal, en dat háát ik!” Het is toch diep triest om zo je schoolcarrière te starten.

  2. Hoe staat dit ten opzichte van kinderen van 4 die zich dit zelf eigen maken (bijvoorbeeld door afkijken van andere in het gezin?) Dus echt zonder stimuleren?

  3. Laten we ook voorzichtig zijn met iets schadelijk te noemen zonder wetenschappelijke onderbouwing. Met de laatste zinnen ben ik het eens: er moet veel gespeeld worden, kinderen leren vanuit hun lichaam. Dit lijkt steeds minder te gebeuren. Laat kinderen niet op het platte vlak werken als ze er nog niet aan toe zijn. Maar de titel en verdere inhoud van de blog kunnen op zichzelf ook schade berokkenen. Bijvoorbeeld kinderen met een spontane interesse in letters afremmen omdat op Twitter staat dat letters vroeg aanleren schadelijk is……ik vind het niet zo verstandig. Doe onderzoek, kijk naar de praktijk in andere landen om ons heen. Stuur ouders en keerkrachten niet ‘ het bos in’ met een theorie die geen duidelijke grondslag heeft en de praktijk versimpelt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *